Bu ajaýyp Dünýä döräp, bagytly ýaşaýyş baradaky arzuwlar ynsan bilen bir sallançakda üwrelip bu güne gelipdir. Gahryman Prezidentimiziň welaýatlarda dünýä ülňülerine laýyk gelýän muzeýleri açyp bermegi, halkyň geçmiş taryhyny çüňňür öwrenmekde we gorap saklamakda mirashana bolup hyzmat edýar. Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe Milli Lidermiziň alyp barýan syýasaty netijesinde halkymyzyň taryhyny, däp-dessurlarymyzy hem-de medeni mirasymyzy öwrenmekde täze ädimler ädilýär. „Alla ýaradyjydyr, zenan döredijidir“ diýilip aýdylmagy ýöne ýerden däldir. Zenan elleri bilen döredilen, sungatlyk derejesine ýetirilen gözellikleriň birem türkmen halysydyr. Türkmen halysy halkymyzyň ruhy hem maddy baýlygydyr. Haly dokamak türkmen halkynyň gadymdan gelýän amaly-haşam sungatynyň bir görnüşidir. Bu beýik sungatda halkymyzyň dünýägaraýşy, ylym – paýhasy, filosofiýasy, ruhy dünýäsi jemlenendir. Türkmen halylarynyň ajaýyp, diýseň üýtgeşikligi we müdümiligi haly dokamak däplerine ornaşandyr. Haly dokamaklygyň yokary kämilligi ussatlygy, nagyşlaryň çeper sazlaşygy we özüniň manylygy bilen dörän gününden bäri köp asyrlyk ýollary geçendir. Gadym döwürlerden bäri haly dokamak üçin nusga bolup hyzmat edýän suraty ýa-da şekili öz öňünde goýmazdan, öz hyýalyna getirmeginiň we ýatkeşliginiň kömegi bilen türkmen gelin – gyzlary şeýle gözelligi döretmegi başarypdyrlar. Tüýjümek çitimli el halylary taýýarlamak çylşyrymly we hysyrdyly iş bolup köp wagty talap edýär.Türkmen halysynyň esasy gymmatlygy onuň syk dokalmagydyr şeýle-de haly dokamagyn örän täsin başarnygyna eýe bolan halyçynyň bir kwadrat metr hala 220 müňden 400 müňe we ondan hem gowrak çitim çitip bilýän ukybyndadyr. Türkmen zenany bir kw metr haly önümini dokamak üçin bütin bir aýlap her gije- gündizde 10-12 sagatlap işlemeli bolýar. Köp asyrlyk däplere esaslanýan zähmet endikleriniň we diýseň çeper ukyplylygyň hem-de zehinliligiň birleşmegi esasynda örän ýönekeý zähmet gurallarynda çäksiz çylşyrymly hem-de dürli görnüşli halylary döretmäge mümkinçilik berýär. Şeýle sungat eserlerini genji- hazynasynyň jemlenen ýeri bolan muzeýlereiň döredilmegi, saklamak, ylmy taýdan öwrenmek hem-de halk köpçüligine ýetirmekligiň esasyguraly bolup durýar. Mary welaýatynyň taryhy we ülkäni öwreniş muzeýiniň ekspozisiýalarynyň 20 inedördül metirden ybarat bolan ululykda Türkmenistanyň kartasy ýerleşdirilen ajaýyp halysy, türkmen gölleri bilen bezelen halylar we haly önümleriň dürli görnüşleri barada hem-de sungatlyk derejesine ýetirilen haly önümleriniň dokalyş pursatlary, onda ulanylýan gurallar barada şeýle-de nepis, inçe, ýaşaýşa bolan hyjuwyňy artdyrýan bu ajaýyp gözelligi döretmegi başaryan ene-mamalarymyzdan galan bu sungat biziň taryhymyz bilen aýrylmaz baglanşykda bolan bu eksponatlarda öz beýanyny tapýar.